ฉบับร่าง — รอตรวจข้อมูลกฎหมายก่อนเผยแพร่ (หน้านี้ยังไม่ให้ Google เก็บ)
เวลาทำงานปกติ: เส้นแบ่งก่อนจะเป็น OT
OT คือชั่วโมงที่ทำเกินเวลาทำงานปกติ ดังนั้นต้องรู้ก่อนว่าเวลาทำงานปกติของตำแหน่งนั้นคือเท่าไร ตามมาตรา 23 เวลาทำงานปกติต้องไม่เกินวันละ 8 ชั่วโมง และรวมแล้วไม่เกินสัปดาห์ละ 48 ชั่วโมง สำหรับงานที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพและความปลอดภัย ต้องไม่เกินวันละ 7 ชั่วโมง และสัปดาห์ละ 42 ชั่วโมง
ถ้าบริษัทกำหนดเวลาทำงานปกติต่ำกว่าเพดาน เช่น วันละ 8 ชั่วโมง สัปดาห์ละ 5 วัน (40 ชั่วโมง) ชั่วโมงที่เกินจากเวลาที่บริษัทกำหนดในวันทำงานก็นับเป็นงานล่วงเวลา ควรเขียนเวลาทำงานปกติของแต่ละกะให้ชัดในข้อบังคับและสัญญาจ้าง
อัตรา OT และค่าทำงานในวันหยุด
กฎหมายแยกเงินที่เกี่ยวข้องเป็น 3 แบบ ซึ่งมักสับสนกัน คือ ค่าล่วงเวลาในวันทำงาน ค่าทำงานในวันหยุด (ทำในเวลาปกติของวันหยุด) และค่าล่วงเวลาในวันหยุด (ทำเกินเวลาปกติในวันหยุด) อัตราขั้นต่ำมีดังนี้
- OT ในวันทำงาน: ไม่น้อยกว่า 1.5 เท่าของค่าจ้างต่อชั่วโมง (มาตรา 61)
- ทำงานในวันหยุด — ลูกจ้างรายเดือน (มีสิทธิ์ได้ค่าจ้างในวันหยุดอยู่แล้ว): ได้เพิ่มอีกไม่น้อยกว่า 1 เท่าของค่าจ้างต่อชั่วโมง (มาตรา 62)
- ทำงานในวันหยุด — ลูกจ้างรายวัน รายชั่วโมง หรือตามผลงาน: ไม่น้อยกว่า 2 เท่าของค่าจ้างต่อชั่วโมง (มาตรา 62)
- OT ในวันหยุด: ไม่น้อยกว่า 3 เท่าของค่าจ้างต่อชั่วโมง (มาตรา 63)
หาค่าจ้างต่อชั่วโมงให้ถูกก่อน
ทุกอัตราข้างต้นคูณจาก "ค่าจ้างต่อชั่วโมง" ถ้าฐานนี้ผิด OT ทุกบรรทัดจะผิดตาม สำหรับลูกจ้างรายเดือน ค่าจ้างต่อวันเท่ากับเงินเดือน ÷ 30 (มาตรา 68) แล้วนำไปหารด้วยจำนวนชั่วโมงทำงานปกติต่อวัน
สำหรับลูกจ้างรายวัน ค่าจ้างต่อชั่วโมง = ค่าจ้างรายวัน ÷ ชั่วโมงทำงานปกติต่อวัน ถ้าตำแหน่งเป็นงานอันตรายที่มีเวลาปกติวันละ 7 ชั่วโมง ตัวหารก็ต้องเป็น 7 ไม่ใช่ 8
- รายเดือน: เงินเดือน ÷ 30 ÷ ชั่วโมงปกติต่อวัน
- รายวัน: ค่าจ้างรายวัน ÷ ชั่วโมงปกติต่อวัน
- ใช้ค่าจ้างตามสัญญาเป็นฐาน และตรวจกับที่ปรึกษาว่ารายการเงินอื่นที่จ่ายประจำต้องนับรวมเป็นค่าจ้างหรือไม่
ตัวอย่างคำนวณ
ตัวอย่างที่ 1 — รายเดือน 15,000 บาท ทำงานปกติวันละ 8 ชั่วโมง: ค่าจ้างต่อวัน 15,000 ÷ 30 = 500 บาท ค่าจ้างต่อชั่วโมง 500 ÷ 8 = 62.50 บาท OT วันทำงาน 1.5 × 62.50 = 93.75 บาทต่อชั่วโมง ถ้าทำ OT 3 ชั่วโมง = 281.25 บาท
ตัวอย่างที่ 2 — รายวัน 400 บาท ทำงานปกติวันละ 8 ชั่วโมง: ค่าจ้างต่อชั่วโมง 400 ÷ 8 = 50 บาท OT วันทำงาน 1.5 × 50 = 75 บาทต่อชั่วโมง (OT 2 ชั่วโมง = 150 บาท) ถ้ามาทำงานในวันหยุดเต็ม 8 ชั่วโมง ได้ 2 × 50 × 8 = 800 บาท และถ้าทำต่อเป็น OT ในวันหยุดอีก 2 ชั่วโมง ได้ 3 × 50 × 2 = 300 บาท
ตัวอย่างที่ 3 — สรุปทั้งสัปดาห์ ลูกจ้างรายเดือน 18,000 บาท วันละ 8 ชั่วโมง: ค่าจ้างต่อชั่วโมง 18,000 ÷ 30 ÷ 8 = 75 บาท สัปดาห์นี้ทำ OT วันทำงานรวม 6 ชั่วโมง = 6 × 112.50 = 675 บาท มาทำงานในวันหยุด 8 ชั่วโมง ได้เพิ่ม 1 × 75 × 8 = 600 บาท และ OT ในวันหยุด 2 ชั่วโมง = 2 × 225 = 450 บาท รวมเงินเพิ่มจากเงินเดือนปกติ 1,725 บาท ชั่วโมง OT + ทำงานวันหยุดรวม 6 + 8 + 2 = 16 ชั่วโมง ยังไม่เกินเพดาน 36 ชั่วโมงต่อสัปดาห์
หากต้องการลองตัวเลขของคุณเอง ใช้เครื่องคิด OT ฟรี ได้เลย
เพดานชั่วโมง เวลาพัก และวันหยุดประจำสัปดาห์
นอกจากอัตราเงินแล้ว กฎหมายยังกำหนดขอบเขตที่ต้องวางตารางไม่ให้เกิน ซึ่งเกี่ยวกับการจัดกะโดยตรง โดยเฉพาะธุรกิจที่ใช้ OT อุดช่องว่างของตาราง ดูวิธีวางตารางที่ลดการพึ่ง OT ได้ในคู่มือจัดตารางกะ 3 กะ 24 ชั่วโมง
- ชั่วโมง OT รวมกับชั่วโมงทำงานในวันหยุด ต้องไม่เกินสัปดาห์ละ 36 ชั่วโมง (ตามกฎกระทรวง)
- ทำงานติดต่อกันไม่เกิน 5 ชั่วโมงต้องได้พักไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง (มาตรา 27)
- ถ้าจะให้ทำ OT ต่อจากเวลาปกติตั้งแต่ 2 ชั่วโมงขึ้นไป ต้องให้พักไม่น้อยกว่า 20 นาทีก่อนเริ่ม OT
- วันหยุดประจำสัปดาห์ไม่น้อยกว่าสัปดาห์ละ 1 วัน และแต่ละวันหยุดห่างกันไม่เกิน 6 วัน (มาตรา 28)
จุดที่มักคิด OT ผิด
ความผิดพลาดส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากการไม่รู้อัตรา แต่มาจากข้อมูลตั้งต้นไม่ตรงกับความจริง
- ใช้ชั่วโมงจากตารางกะแทนเวลาที่ลงจริง พนักงานแลกกะหรือมาแทนกันแล้วตารางไม่ถูกแก้
- ไม่แยกวันทำงานกับวันหยุด ทำให้ใช้ 1.5 เท่ากับชั่วโมงที่ควรเป็น 2 หรือ 3 เท่า
- ใช้ตัวหาร 8 กับตำแหน่งที่เวลาปกติไม่ใช่ 8 ชั่วโมง
- นับ OT ที่ไม่ได้รับอนุมัติ หรือไม่นับ OT ที่อนุมัติแล้วเพราะเอกสารตกหล่น
- ไม่ตรวจเพดาน 36 ชั่วโมงต่อสัปดาห์จนกว่าจะสิ้นเดือน
จัดการ OT ด้วย OrgFlow
ใน OrgFlow พนักงานขอ OT ผ่านมือถือ และคำขอผ่านขั้นอนุมัติที่บริษัทตั้งไว้ (กำหนดได้ตามประเภท OT ว่าต้องอนุมัติหรือไม่) พร้อมประวัติว่าใครอนุมัติเมื่อไร ส่วนเวลาเข้า-ออกของพนักงานกะ / หน้างานมาจากการสแกนใบหน้า + GPS บนมือถือ จึงเป็นเวลาจริงไม่ใช่เวลาในตาราง
เรท OT ตั้งได้ตามหน่วยงาน ตำแหน่ง หรือผูกกับค่าแรงขั้นต่ำรายจังหวัด (ค่าเริ่มต้น 1.5 เท่า) และตัวคูณค่าจ้างวันหยุดตั้งเองได้ทีละวัน ระบบคิดตามเรทที่ตั้งไว้ ไม่ได้เลือกอัตรา 1.5 / 2 / 3 เท่าตามกฎหมายให้เอง จึงควรให้ผู้รับผิดชอบตั้งเรท OT ให้ตรงกับนโยบายบริษัทและกฎหมาย แล้ว OT ที่อนุมัติแล้วจะเข้ารอบเงินเดือนให้เอง พนักงานเห็นสลิปบนมือถือ และ HR ไม่ต้องนั่งรวมใบขอ OT ทีละใบ
ข้อควรทราบ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ณ วันที่ 6 ตุลาคม 2569 อ้างอิงพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 และกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย กฎหมายและประกาศอาจเปลี่ยนแปลง และบางประเภทกิจการหรือบางตำแหน่งมีข้อยกเว้นเฉพาะ ควรตรวจสอบกับประกาศล่าสุดของกระทรวงแรงงาน หรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายแรงงานก่อนนำไปใช้